„Rozwój Łodzi i regionu może następować w oparciu o kulturę. Jesienny Regionalny Kongres Kultury ma na celu rozpoczęcie publicznej debaty nad diagnozą stanu kultury i regionalną polityką w tym obszarze.” – tymi słowami zaczyna się oficjalny komunikat odnośnie Regionalnego Kongresu Kultury 2011. Zaproszono na niego przedstawicieli zarówno publicznych instytucji, jak i aktywnych organizacji pozarządowych. Stowarzyszenie Fabrykancka także otrzymało zaproszenie – dziękujemy, nie skorzystaliśmy.

Wracając do cytowanego fragmentu: „Kongres (…) jest rozpoczęciem debaty nad diagnozą stanu kultury” – to wzbudza w nas konsternację. Według organizatorów debata rozpoczyna się na kongresie? Czujemy się jak Ijon Tichy na Kongresie… Futurologicznym, w opowiadaniu Stanisława Lema. Bohater zostaje zaproszony na ważny kongres, zwołany w sytuacji poważnych społecznych niepokojów wywołanych skażeniem i przeludnieniem. W czasie Kongresu wybuchają zamieszki, a służby bezpieczeństwa wypuszczają gaz halucynogenny. Od tej pory bohater żyje albo w imaginacji, albo w rzeczywistości – nie wie dokładnie, czy już odzyskał przytomność, czy to kolejna projekcja. Pragnie wrócić do rzeczywistości, ale ciężko mu ją zidentyfikować.

Łódzki kongres według jego organizatorów „rozpoczyna” dyskusję nad stanem kultury w mieście. Proszę nie odbierać tego wywodu jako pastwienia się nad małym nieporozumieniem w tekście prasowym. Przytoczone sformułowanie jest jednym z wielu symptomów niebezpiecznego zjawiska: permanentnego gubienia zgromadzonej w tym mieście wiedzy. Dyskusję o kulturze prowadzi się w Łodzi od lat: miała ona miejsce w latach 90., na początku nowego milenium i wreszcie w ostatnim czasie, kiedy, za sprawą Nowego Centrum Łodzi i starań o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016, znalazła się ona w centrum zainteresowania mediów. Porażka w ESKa była wstrząsem nie tylko dla świata kultury, ale i dla rzeszy mieszkańców. Pojawiły się liczne głosy krytyczne wobec funkcjonującego systemu, w tym apel o „Szacunek dla Łódzkiej Kultury”, w którego przygotowaniu braliśmy aktywny udział.

Postulaty zawarte w apelu w większości odpowiadały naszemu stanowisku. Stanowisku, które jest od dawna wyklarowane i wielokrotnie przedstawiane władzom, w tym pani prezydent Agnieszce Nowak  i panu Jakubowi Wiewiórskiemu z Wydziału Kultury. Wymieńmy choćby dwie istotne kwestie, które poruszaliśmy, czyli stosunek do łódzkiego dziedzictwa i „małe granty”. O naszej kulturze świadczy szacunek dla dziedzictwa i historii, w tym dla historycznej zabudowy. W tej kwestii jednak nadal toczą się dyskusje, a nawet są posiadacze zabytków, którzy ponoć „nie wiedzą”, że w Łodzi są jakieś zabytki (nawet gdy są to zadbane pałace wpisane do rejestru). Czekamy, aż wreszcie odpowiedzialne organy zaczną egzekwować obowiązujące prawo w tym zakresie. W tym zabezpieczanie rozpadających się obiektów. Kolejna kwestia to wprowadzenie przejrzystego system dotacji, a także „małych grantów” dla instytucji, organizacji i osób fizycznych działających w obszarze kultury – niewielkich sum dofinansowania, których zdobycie byłoby możliwe co kwartał. Taki elastyczny system pozwoliłby wzmocnić regularną aktywność twórczą, ponieważ obecny sposób finansowania tworzono głównie z myślą o dużych wydarzeniach, odbywających się raz do roku. Wszystko to nie jest wyłącznie naszym „copyright” – to rzeczy (z pozoru) oczywiste, powtarzane przez wielu znawców tematu.

Doceniamy, że forma kongresu ma (teoretycznie) nie wykluczać nikogo i stwarzać warunki do konfrontacji poglądów różnych środowisk. Zawsze jesteśmy zwolennikami rozmowy i konstruktywnej krytyki. Otwarte pozostaje pytanie, czy panelowe debaty i wykłady spełnią pokładane w nich nadzieje. Niestety warsztaty DNA miasta, które początkowo wydawały nam się wartościowe ze względu na „zewnętrzne” (pozałódzkie) spojrzenie organizatorów, okazały się w swojej formule zbyt sztywne i nieprzemyślane, tak więc nie przyniosą wiele pożytku.

Powodem naszej nieobecności na Kongresie jest wrażenie, że będzie to „Regionalny Kongres Futurologiczny”. Zapętleni w kolejnych projektach oraz w medialnych lub panelowych dyskusjach, możemy trwać w marazmie bez końca. Zamiast tego wolimy zapytać: kiedy wrócimy do rzeczywistości? Rzeczywistości, która mogłaby się ujawnić w konkretnym, w projekcie reform wydziału kultury – publicznie udostępnionej propozycji, która stałaby się przedmiotem dyskusji na spotkaniu. Diagnozy i pomysły, jeśli przedstawiciele władz nadal odczuwają ich niedostatek, można zebrać poprzez ankiety lub indywidualne spotkania (tego rodzaju „badania” przeprowadzono, choć niezbyt kompleksowo). Natomiast kongres w obecnej złej sytuacji, powinien być dyskusją nad konkretnym dokumentem, w którym kultura zostanie wprowadzona w szerszy kontekst dziedzictwa historycznego, urbanistycznego, problemów jakości życia w mieście, ekonomii oraz współpracy kultury i biznesu. Zamiast tego mamy formułę opartą na powtarzaniu przez poszczególne osoby swoich obserwacji i pomysłów.

Pojawiają się opinie, że łódzkie środowisko jest mało aktywne, że młodzi ludzie nie formułują mocnego głosu w sprawach kultury, bo nie są zaangażowani. To wygodne stanowisko dla władz miasta, ale tak nie jest. Wiele osób zostało po prostu skutecznie zniechęconych do działania, zrezygnowało po wielu pochłaniających czas i energię, a nieprzynoszących skutków próbach. Łódź jest trudnym polem działań twórczych i kreatywnych. Urzędnicy stworzyli źle działający system, który absorbuje konkretne środki, co jednak nie przekłada się na kondycje lokalnego środowiska artystycznego. W mieście niewiele jest miejsc na artystyczne pracownie i kreatywne działania (choć tę lukę zaczynają zapełniać prywatni właściciele budynków). Popyt wewnętrzny na kulturę jest ograniczony, głównie z powodu niskich zarobków (bilety na koncerty na FabrySCENIE kosztują 10 zł i jest to cena niska w porównaniu z innymi miastami, choć koszty organizacji są zbliżone). Nie dziwi więc fakt, że wiele inicjatyw wyprowadza się z Łodzi lub wybiera świadome ,,zejście do podziemia”.  FabrySTREFA (lokacja w prywatnym budynku) działa wyłącznie dzięki wsparciu prywatnych sponsorów i wolontaryjnej pracy członków stowarzyszenia. Tylko dzięki temu udało nam się zrealizować tak wiele inicjatyw. FabrySTREFę tworzymy po zajęciach na uczelniach lub po godzinach pracy zarobkowej. Nie mamy czasu na kolejne nie efektywne debaty i „klepanie nas po ramieniu”.  Nigdy nie otrzymaliśmy od władz wsparcia finansowego (o nie wnioskowaliśmy na początku działalności), ale też nie doczekaliśmy się reakcji czy choćby stanowiska w sprawie wielu propozycji i interwencji dotyczących zabytków, ulicy Piotrkowskiej, urbanistyki, kultury. Wszelkie zgłaszane pomysły i wnioski miesiącami oczekiwały na rozpatrzenie, po czym otrzymywaliśmy odpowiedź odmowną lub (częściej) żadną. Wydział Kultury nie wykazywał nigdy zainteresowania nasza działalnością, ale widać obserwuje nas. Świadczy o tym fakt, że na kilka tygodni przed planowanym przez miasto wydarzeniem, prosił nas o nieodpłatne użyczenie przestrzeni FabrySTREFY na ten cel.

Zadaliśmy sobie pytanie: czy idąc na Kongres, wrócimy na poziom halucynacji, czy zyskamy szansę, by dyskusja zbliżyła się do rzeczywistości? Czy kongres to zmiana czy pozór zmiany? Ile czasu i energii możemy poświęcić, aby uczestniczyć w symulacji? Nasze stanowisko jest jasne, a działania mówią same za siebie. Teraz to my czekamy na konkrety. Wciąż mamy nadzieję, że one się pojawią. Oby wtedy również nie zabrakło czasu i zaproszenia do dyskusji.

Zapraszamy na przedostatni wernisaż przeglądu łódzkich grafików użytkowych Wektor/Pixel/2011. W czwartek, 18 sierpnia, o godz. 18 swoją wystawę otworzy Michał Justyna – autor m.in. serii charakterystycznych plakatów dla stowarzyszenia Fabrykancka oraz jego wiceprezes. :)

Michał Justyna rocznik 86 urodził się w Łodzi ukończył tutejszą Ogólnokształcącą Szkolę Sztuk Pięknych im Tadeusz Makowskiego. Potem wylądował na ASP im. W. Strzemińskiego w Łodzi na wydziale Sztuk Wizualnych. Obecnie szykuje się do obrony dyplomu z malarstwa i fotografii, zawodowo zajmuje się szeroko pojętym projektowaniem graficznym.

Dużo czasu spędza w siedzibie magazynu Purpose gdzie zajmuje się składem i projektowaniem magazynu design_pl oraz montażem video itp. W między czasie zaprojektował publikacje „HAND MADE by POKL” którą na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego przygotował Magazyn Purpose – Przedsiębiorczość w kulturze.

Co do inspiracji ma ich wiele od banalnych po takie które są uzależnione od tego w jakim nastroju wstanie. Stara się nie być ignorantem dlatego w miarę możliwości śledzi to co się dziej w szeroko pojętej kulturze. Ma nadzieje że będzie mu dane projektować plakaty w przyszłości.

<>Na wystawie zaprezentuje głównie plakaty promujące koncerty na fabrySCENIE oprócz nich będzie można zobaczyć kilka plakatów z innych wydarzeń które odbyły się w fabrySTREFIE. Kluczowym założeniem przy projektowaniu plakatów dla fabrySTREFY było stworzenie spójnej i oryginalnej stylistyki która po pewnym czasie miała stać się rozpoznawalna i silnie kojarzona z tym miejscem. Stylistyka silnie nawiązuje do identyfikacji wizualnej stowarzyszenia Fabrykancka poprzez uwzględnienie w plakatach charakterystycznych dla niej elementów.

Motto które motywuje go do pracy „Żyjemy w epoce fachowców, którzy nie interesują się swoim fachem.” Peter Bichsel.

W czwartek (30 czerwca) na oficjalnej uroczystości w willi Grohmana, stowarzyszenie Fabrykancka otrzymało „Punkt dla Łodzi”.

Celem „Punktu” jest wyróżnienie godnych naśladowania inwestycji, działań i inicjatyw wpływających pozytywnie na wygląd naszego miasta. Organizatorzy pragną „doceniać osoby podejmujące wysiłek w kierunku odmienienia własnego skrawka miasta, wyłamujące się spod norm bierności, marazmu, chaosu i akceptacji dla brzydoty”.

Wydarzenie określane jest przez organizatorów jako plebiscyt… choć według definicji słownika języka polskiego plebiscyt to: „głosowanie czytelników, słuchaczy lub widzów na osobę lub rzecz, która ich zdaniem jest najlepsza pod jakimś względem”. W tym wypadku ogół łodzian może jedynie zgłaszać nominacje. Uzasadnienie naszej nominacji brzmiało: „Za bezkompromisowość, niewchodzenie w układy i układziki oraz za Fabrystrefę”.

Nominacje są ostatecznie weryfikowane przez jury, które decyduje o przyznaniu „punktu”  i zgodności nominacji z regulaminem. Jury „Punktu dla Łodzi” zmieniło uzasadnienie, zastępując nowym: „Za ciekawą, niezależną przestrzeń dla ciekawych, niezależnych działań”…

Za nominację i wyróżnienie dziękujemy. Gratulujemy wszystkim laureatom w tym:

- Orange Property Group (mecenas FabrySTREFY) za odnowienie domu Edmunda Stefanusa (Jaracza  47 Prestige)

- Ubierz Alles!, którego pierwszą edycję gościliśmy w FabrySTREFIE

- Studio tańca improwizacje – które też się u nas pojawiło…

- Dom wydawniczy Księży Młyn – partner Fabrykanckiej

Fabrykancka ponownie została opisana  na łamach Kroniki Miasta Łodzi. Tym razem w numerze „Łódź wystawiennicza” 1(53)/2011, której tematem przewodnim są łódzkie galerie sztuki.  O FabrySTREFIE można przeczytać w artykule Marcina Kieruzela – „Inicjatywy kultury alternatywnej”.

„Przestrzeń FabrySTREFY, ulokowana w dawnej fabryce Franciszka Ramischa należy dziś do największych i najciekawszych zarazem miejsc poświęconych kulturze alternatywnej. Niewiele galerii sztuki może się pochwalić sześciuset metrami kwadratowymi powierzchni wystawienniczej, niewiele lokali ma tyle miejsca dla organizowania koncertów i spotkań… do tego w tak atrakcyjnej industrialnej scenerii.” (Fragment artykułu. Strona 151)

Trzydzieści lat temu grupa łódzkich plastyków i architektów, działająca pod nazwą urząd ® miasta, dokonała odsłonięcia Pomnika Kamienicy. Status pomnika uzyskała wówczas, ocalała z fali wyburzeń, kamienica przy Piotrkowskiej 164. Aby przypomnieć przesłanie akcji z 1981 roku oraz sprowokować dyskusję o dzisiejszej sytuacji miasta, Grupa urząd ® miasta, koło naukowe studentów architektury PŁ KĄT oraz Stowarzyszenie Fabrykancka przygotowały swoje wydarzenia z okazji tej rocznicy.

Pomnik Kamienicy dedykowany był „wszystkim wyburzonym dotąd łódzkim kamienicom i tym, które zostaną wyburzone w przyszłości”. Miał na celu podkreślenie wartości historycznej, łódzkiej zabudowy, którą od lat 50. zaniedbywano, traktując jako czekający na rozbiórkę relikt przeszłości. W skład grupy urząd ® miasta wchodzili łódzcy twórcy Marek Janiak i Włodzimierz Adamiak (dziś wykładowcy na PŁ), Zbigniew Bińczyk (autor zwycięskiego projektu w konkursie „Wielkomiejska Piotrkowska” w 2010 roku) i Wojciech Saloni-Marczewski. Łączyli oni działalność naukową z zakresu architektury i urbanistyki oraz nauk humanistycznych z niekonwencjonalnymi formami komunikacji społecznej: akcjami artystycznymi i happeningami.

Odsłonięcie Pomnika Kamienicy, ocalałej z fali wyburzeń przy okazji budowy łódzkiego Manhattanu, było jednym z najbardziej spektakularnych wystąpień grupy. Autorzy chcieli zwrócić uwagę na łódzką praktykę zaniedbywania modernizacji istniejących obiektów przy jednoczesnym realizowaniu gigantycznych, kosztownych inwestycji, zastępujących zabudowę śródmieścia budownictwem z „wielkiej płyty”.

Wzorując się na schemacie państwowych uroczystości, odsłonięto zakrytą białymi tkaninami fasadę budynku i wmurowano pamiątkową tablicę. Akcji towarzyszyły teksty teoretyczne oraz wciąż aktualny manifest. Kamienica przy Piotrkowskiej 164 istnieje do dziś, wkomponowana w zabudowania Orange Plaza.

W ramach obchodów rocznicy Grupa urząd ® miasta przygotowała akcję „Pomnik Kamienicy 2011”, która zostanie przeprowadzana na ulicy Piotrkowskiej 58 o godzinie 16.15.

Po akcji w przestrzeni miejskiej zapraszamy do FabrySTREFY (Piotrkowska 138/140), gdzie o godzinie 17.00 zacznie się wykład Tomasza Koniora – architekta z Katowic, który konsekwentnie dąży do wpisywania swoich realizacji i projektów w istniejące konteksty, tworząc przy tym przyjazne przestrzenie publiczne.

O godzinie 19.00, również w Fabrystrefie, odbędzie się otwarcie ekspozycji prezentującej archiwalne materiały o Pomniku Kamienicy, a następnie projekcja materiału filmowego z odsłonięcia oraz spotkanie z członkami grupy urząd ® miasta, Tomaszem Koniorem i zaproszonymi gośćmi. Tematem rozmowy będą refleksje na temat akcji z 1981, zagadnienia związane z urbanistyką i kształtowaniem przestrzeni miasta oraz aktualna sytuacja ekonomiczna, komunikacyjna i architektoniczna śródmieścia Łodzi.

Plan wydarzeń (Czwartek) 26 Maja 2011:

Piotrkowska 58:

16.15 AKCJA GRUPY urząd ® miasta:

„POMNIK KAMIENICY 2011”

FabrySTREFA, Piotrkowska 138/141:

17.00 WYKŁAD TOMASZA KONIORA

„KONTEKSTY, MIEJSCA, EMOCJE…

MIEJSKIE FASCYNACJE” -

(organizator: KĄT – Koło naukowe architektów Politechniki Łódzkiej)

19.00 OTWARCIE WYSTAWY:

„POMNIK KAMIENICY 1981”

(organizator: Stowarzyszenie Fabrykancka, Grupa urząd ® miasta

19.30 SPOTKANIE:

„CZY MIASTU POTRZEBNE SĄ KAMIENICE?”

Zapraszają:

Grupa urząd ® miasta, KĄT koło naukowe studentów architektury PŁ, Stowarzyszenie Fabrykancka, Fundacja Ulicy Piotrkowskiej

Partnerzy:

SARP Łódź, Allmendinger, PORR Polska, Graphisoft

Stowarzyszenie Fabrykancka gorąco poleca projekt artystyczny Jamesa Becketta. „Zakłady na Życie” to przedstawienie i instalacja zgłębiająca specyfikę polskiego przemysłu lat 70. i 80. XX wieku.

„Plant Life” to w języku angielskim, gra słów budząca skojarzenia zarówno z procesem fotosyntezy jak również z „organizmem” takim, jak wielka fabryka czy elektrownia. W tym sensie „Zakłady na Życie” są próba spojrzenia na funkcjonowanie przemysłu w Polsce z perspektywy antropologicznej.

Budując scenografię z pozostałości znalezionych w ruinach i likwidowanych zakładach na terenie Polski, inspirując się dzisiejszy funkcjonowaniem firm w Polsce oraz tym, co już trafiło do muzeów, artysta próbuje dokonać rewizji minionych czasów świetności zakładów oraz systemu w którym funkcjonowały. James Beckett prowadził swoje poszukiwania w kilku miejscach w Polsce w tym także w Łodzi, gdzie korzystał z pomocy stowarzyszenia Fabrykancka.

Doświadczenia te pozwoliły artyście na poznanie samego procesu produkcji jak i pojedynczego produktu. Namacalny charakter tego doświadczenia pozwala nawiązać kontakt z historia za pośrednictwem znalezionego obiektu.

Miejsce: Holandia, Utrecht, Thatre Huis aan de Werf:

concept, schrijver en regie: James Beckett
acteurs/performers: Zbigniew Maciak, Maja Magdalena Jawor, Dorothea Nikiporczyk
dramaturgie: Koen Nutters, Renee Copraij
decorontwerp: James Beckett, Lucas Steenhuis en Erik Jansen
kostuumontwerp: Janneke Raaphorst
lichtontwerp: Minna Tiikkainen
geluidsontwerp: Slobodan Bajic
techniek: Roeland van den Beemd en Slobodan Bajic
productieleider: Coosje Idhuna Kuipers
producent: Huis a/d Werf
coproducent: Wilfried Lenz, Rotterdam
met steun van: Fonds BKVB

Więcej na: http://www.festivalaandewerf.nl/detail.php?id=169



„Młodzi pasjonaci” tak Maja Ruszkowska-Mazerant zatytułowała artykuł, który pojawił się na łamach kwartalnika Kroniki Miasta Łodzi (4/2009). W zeszycie przygotowanym pod hasłem „Pejzaże” znalazł się krótki tekst wprowadzający oraz wywiady; z tymi, którzy tworzą Fabrykancką i z tymi, którzy obserwują jej działania z zewnątrz. Z pytaniami dotyczącymi genezy Fabrykanckiej, prowadzenia FabrySTREFY i zarządzania stowarzyszeniem musieli się zmierzyć; Paweł Justyna, Błażej Filanowski i Michał Justyna. O swoich doświadczeniach ze współpracą z Fabrykancką opowiedzieli też; Michał Styś (dyrektor Orange Property Group – Mecenasa Stowarzyszenia Fabrykancka) oraz Piotr Szambelan (muzyk, pomagający w tworzeniu FabrySCENY).